PHP & Laravel Fundamentals

1. PHP là gì?

PHP là ngôn ngữ lập trình phía server, thường dùng để xây dựng backend và web application.

Flow cơ bản:

Client
  ↓ HTTP Request
PHP / Laravel
  ↓
Business Logic
  ↓
Database
  ↓
HTTP Response

Laravel được xây dựng trên PHP, nên muốn học Laravel cần nắm những nền tảng PHP quan trọng trước.

2. PHP Fundamentals

Các phần PHP cần nắm:

Variable & Data Type

$name = "John";
$age = 20;
$isActive = true;

Các kiểu thường gặp:

string
int
float
bool
array
object
null

Array

PHP sử dụng array rất nhiều:

$user = [
    'name' => 'John',
    'age' => 20
];

Condition & Loop

if ($age >= 18) {
    // ...
}

foreach ($users as $user) {
    // ...
}

Function

function add(int $a, int $b): int
{
    return $a + $b;
}

3. PHP OOP

Đây là phần rất quan trọng vì Laravel sử dụng Object-Oriented Programming gần như xuyên suốt framework.

Cần hiểu:

• Class.
• Object.
• Property.
• Method.
• Constructor.
• Encapsulation.
• Inheritance.
• Interface.
• Trait.
• Namespace.

Class và Object

Class là bản thiết kế, Object là instance được tạo từ class.

class User
{
    public string $name;

    public function getName(): string
    {
        return $this->name;
    }
}

Tạo object:

$user = new User();

Trong Laravel, rất nhiều thứ là class/object:

Controller
Model
Request
Service
Middleware
Resource

4. Constructor và Dependency Injection

Constructor chạy khi object được tạo.

class UserService
{
    public function __construct(
        private UserRepository $repository
    ) {
    }
}

Ở đây UserService cần UserRepository.

Thay vì tự tạo:

$this->repository = new UserRepository();

ta truyền dependency vào:

UserService(UserRepository)

Đây gọi là Dependency Injection.

Laravel có Service Container giúp tự động tạo và inject những dependency cần thiết.

Đây là một trong những concept quan trọng nhất của Laravel.

5. Laravel là gì?

Laravel là PHP framework dùng để xây dựng web application và REST API.

Laravel cung cấp sẵn nhiều thành phần:

Routing
Controller
Middleware
Validation
Authentication
Authorization
Eloquent ORM
Database
Queue
Cache
Testing

Mục tiêu là giúp developer xây backend có cấu trúc thay vì tự xây mọi thứ từ PHP thuần.

Route

Route xác định request sẽ đi đến đâu.

Route::get('/users', [UserController::class, 'index']);

Ví dụ:

GET /users

→ Laravel gọi UserController@index.

Các HTTP method cần nắm:

GET
POST
PUT
PATCH
DELETE

Controller

Controller tiếp nhận request và điều phối xử lý.

class UserController
{
    public function index()
    {
        return User::all();
    }
}

Controller không nên chứa toàn bộ business logic.

Khi logic phức tạp, có thể đưa sang Service.

Request & Validation

Request chứa dữ liệu client gửi lên:

Query
Path Parameter
Body
Header
File

Laravel hỗ trợ validation:

$request->validate([
    'name' => ['required', 'string'],
    'email' => ['required', 'email'],
]);

Điểm quan trọng Không được tin tưởng dữ liệu từ client. Server phải validate dữ liệu trước khi xử lý.

6. Eloquent Relationship

Trong application thực tế, các Model thường liên quan với nhau.

Ví dụ:

User
 ↓
hasMany
 ↓
Post

Một user có nhiều post.

Trong Laravel:

public function posts()
{
    return $this->hasMany(Post::class);
}

Các relationship quan trọng:

One-to-One

User → Profile

Một user có một profile.

One-to-Many

User → Posts

Một user có nhiều post.

Many-to-Many

User ↔ Role

Một user có nhiều role và một role có nhiều user.

Relationship giúp Eloquent hiểu cách các entity liên kết với nhau trong database.

7. Dependency Injection và Service Container

Đây là phần liên quan trực tiếp đến Service.

Ví dụ:

class UserService
{
    public function __construct(
        private UserRepository $repository
    ) {
    }
}

UserService cần UserRepository.

Laravel Service Container có thể tạo UserRepository rồi inject vào UserService.

Ta không cần tự quản lý việc tạo dependency ở mọi nơi.

Lợi ích:

• Giảm coupling.
• Dễ thay implementation.
• Dễ testing.
• Code dễ quản lý hơn.

8. Artisan

Artisan là command-line tool của Laravel.

Ví dụ:

php artisan serve

Chạy application local.

php artisan route:list

Xem danh sách route.

php artisan make:controller UserController

Tạo Controller.

php artisan make:model User -m

Tạo Model và Migration.

php artisan migrate

Chạy migration.

Artisan giúp developer thao tác với Laravel project nhanh và thống nhất hơn.

Chốt lại

PHP cung cấp ngôn ngữ và nền tảng OOP.

Laravel cung cấp framework để tổ chức application:

Route → Middleware → Controller → Validation → Service → Model/Eloquent → Database → Response

Trong đó:

• Route: request đi đâu.
• Middleware: request có được đi tiếp không.
• Controller: điều phối request.
• Validation: dữ liệu có hợp lệ không.
• Service: xử lý business logic.
• Model/Eloquent: làm việc với database.
• Database: lưu dữ liệu.
• Response: trả kết quả cho client.
• Authentication: user là ai.
• Authorization: user được làm gì.

Thuận Đức

Xem tất cả bài viết của tác giả

Bài viết khác

Series 7 — Web Quality – Engineering :Testing – Unit Testing, Integration Testing, Web Performance – Core Web Vitals, Code Splitting, Lazy Loading

Series 7 — Web Quality – Engineering Bài 3: Testing – Unit Testing, Integration Testing và End-to-End Testing trong ứng dụng web 1. Vì sao ứng dụng web cần Testing? Trong quá trình phát triển Frontend, chúng ta thường kiểm tra ứng dụng bằng cách chạy website trên trình duyệt, nhấn vào các nút, nhập […]

Đọc thêm

Series 7 — Web Quality – Engineering : Authentication & Authorization

Series 7 — Web Quality – Engineering Bài 1: Authentication & Authorization – Xác thực và phân quyền trong ứng dụng web 1. Mở đầu Khi xây dựng một ứng dụng web có chức năng đăng nhập, chúng ta thường nghĩ rằng chỉ cần tạo biểu mẫu nhập email, mật khẩu và kiểm tra thông […]

Đọc thêm

Series 6 – Next.js Advanced – Production: Next.js Build & Deployment

Series 6 – Next.js Advanced & Production Bài 5: Next.js Build & Deployment – Từ mã nguồn đến môi trường Production 1. Mở đầu Trong quá trình phát triển một ứng dụng web, việc chạy thành công trên máy tính cá nhân chưa có nghĩa là ứng dụng đã sẵn sàng để đưa đến người […]

Đọc thêm

Series 6 – Next.js Advanced – Production: Next.js Internationalized Routing Next.js Static Export

Series 6 – Next.js Advanced & Production   Bài 3: Next.js Internationalized Routing – Tổ chức URL cho website đa ngôn ngữ 1. Mở đầu Sau khi xây dựng cơ chế dịch nội dung và định dạng theo locale, ứng dụng cần một cách để người dùng truy cập đúng phiên bản ngôn ngữ. Ví […]

Đọc thêm

Series 6 – Next.js Advanced & Production: Metadata & SEO, Internationalization (i18n) & Localization (l10n)

Series 6 – Next.js Advanced & Production Bài 1: Metadata & SEO trong Next.js – Tối ưu thông tin và khả năng hiển thị trên công cụ tìm kiếm 1. Mở đầu Khi xây dựng một website, việc hoàn thiện giao diện và chức năng mới chỉ là một phần của quá trình phát triển. […]

Đọc thêm

Series 5 – Next.js Fundamentals: CSR, SSR, SSG, ISR và cách lựa chọn

Series 5 – Next.js Fundamentals   Bài 7 : CSR, SSR, SSG và ISR – Các chiến lược Rendering trong Next.js 1. Mở đầu Khi xây dựng một website bằng React, chúng ta thường tập trung vào việc tạo component, quản lý state và hiển thị giao diện trên trình duyệt. Tuy nhiên, khi ứng dụng […]

Đọc thêm