Agile thực chất là một triết lý hay một khung tư duy để nhanh chóng thích ứng và phản hồi với thay đổi, từ đó đạt được thành công trong một môi trường liên tục biến động và không chắc chắn.
Dễ hiểu hơn thì Agile là một phương pháp luận và tư duy quản lý linh hoạt, tập trung chia nhỏ dự án thành các chu kỳ ngắn (gọi là Sprint kéo dài từ 1 đến 4 tuần) để liên tục cải tiến và thích ứng với thay đổi. Là cách tiếp cận hợp tác, linh hoạt được các nhóm dự án áp dụng để hoàn thành nhiệm vụ hiệu quả hơn.
Tuyên ngôn Agile (Agile Manifesto)
Agile ra đời trong bối cảnh ngành phát triển phần mềm gặp nhiều thử thách với cách thức phát triển truyền thống theo mô hình thác nước (Waterfall), hoặc dựa theo kế hoạch (plan-driven).
Các phương pháp làm phần mềm cũ theo dạng tuyến tính, tuần tự như Waterfall dễ thất bại khi gặp rủi ro. Lý do lớn nhất là khách hàng chưa biết mình cần gì và thường xuyên đổi yêu cầu do chưa hình dung rõ sản phẩm hoặc thị trường thay đổi. Việc điều chỉnh yêu cầu khiến toàn bộ quy trình phải làm lại từ đầu, dẫn đến trễ tiến độ, vượt ngân sách và sản phẩm không đúng kỳ vọng.
Cuộc khủng hoảng thất bại dự án vào thập niên 1990 đã thúc đẩy sự thay đổi. Tháng 2/2001, 17 nhà phát triển phần mềm đã họp tại Utah (Mỹ) và thống nhất ban hành Tuyên ngôn Agile, mở ra xu hướng phát triển phần mềm linh hoạt để thích ứng tốt hơn với thay đổi.
Tuyên ngôn Agile đã phát hiện ra cách phát triển phần mềm tốt hơn bằng cách thực hiện nó và giúp đỡ người khác thực hiện.
- Individuals and interactions over processes and tools: Cá nhân và sự tương tác hơn là quy trình và công cụ
- Working software over comprehensive documentation: Phần mềm chạy tốt hơn là tài liệu đầy đủ
- Customer collaboration over contract negotiation: Cộng tác với khách hàng hơn là đàm phán hợp đồng
- Responding to change over following a plan: Phản hồi với sự thay đổi hơn là bám theo kế hoạch
- Mặc dù các điều bên phải vẫn còn giá trị, nhưng chúng tôi đánh giá cao hơn các mục ở bên trái.
12 nguyên tắc phía sau tuyên ngôn Agile
Bên cạnh đó, các nhà phát triển còn nhấn mạnh 12 nguyên tắc phía sau Tuyên ngôn Agile để giúp các nhà phát triển có được gợi ý trong thực hành và vận dụng các phương pháp Agile trong thực tiễn.
- Ưu tiên cao nhất là thỏa mãn khách hàng thông qua việc chuyển giao sớm và liên tục các phần mềm có giá trị.
- Chào đón việc thay đổi yêu cầu, thậm chí rất muộn trong quá trình phát triển. Các quy trình linh hoạt tận dụng sự thay đổi trong các lợi thế cạnh tranh của khách hàng.
- Thường xuyên chuyển giao phần mềm chạy tốt tới khách hàng, từ vài tuần đến vài tháng, ưu tiên cho các khoảng thời gian ngắn hơn.
- Nhà kinh doanh và nhà phát triển phải làm việc cùng nhau hàng ngày trong suốt dự án.
- Xây dựng các dự án xung quanh những cá nhân có động lực. Cung cấp môi trường và sự hỗ trợ cần thiết, và tin tưởng họ để hoàn thành công việc.
- Phương pháp hiệu quả nhất để truyền đạt thông tin tới nhóm phát triển trong nội bộ nhóm phát triển là hội thoại trực tiếp.
- Phần mềm chạy tốt là thước đo chính của tiến độ.
- Các quy trình linh hoạt thúc đẩy phát triển bền vững. Các nhà tài trợ, nhà phát triển và người dùng có thể duy trì một nhịp độ liên tục không giới hạn.
- Liên tục quan tâm đến các kỹ thuật và thiết kế tốt để gia tăng sự linh hoạt.
- Sự đơn giản – nghệ thuật tối đa hóa lượng công việc chưa xong – là căn bản.
- Các kiến trúc tốt nhất, yêu cầu tốt nhất và thiết kế tốt nhất sẽ được làm ra bởi các nhóm tự tổ chức.
- Nhóm phát triển sẽ thường xuyên suy nghĩ về việc làm sao để trở nên hiệu quả hơn, sau đó họ sẽ điều chỉnh và thay đổi các hành vi của mình cho phù hợp.
Các phương pháp Agile
Có nhiều phương pháp Agile phổ biến, mỗi phương pháp có ưu và nhược điểm riêng. Một số phương pháp Agile phổ biến nhất có thể kể đến:
Scrum
Là một phương pháp Agile phổ biến nhất, được sử dụng rộng rãi trong phát triển phần mềm. Phương pháp này được phát triển bởi Jeff Sutherland và Ken Schwaber vào năm 1993. Scrum dựa trên các vòng lặp ngắn, được gọi là sprint, thường kéo dài từ 1 đến 4 tuần. Trong mỗi sprint, nhóm phát triển sẽ tập trung vào việc hoàn thành một tập hợp các tính năng cụ thể. Scrum sử dụng các vai trò, sự kiện và công cụ cụ thể để hướng dẫn quá trình phát triển.
Kanban
Đây là một phương pháp Agile dựa trên việc trực quan hóa công việc và giới hạn công việc đang tiến hành. Kanban sử dụng một bảng Kanban để theo dõi tiến độ của công việc. Công việc được chia thành các trạng thái khác nhau, chẳng hạn như “chưa bắt đầu”, “đang thực hiện” và “hoàn thành”. Kanban linh hoạt và có thể được điều chỉnh để phù hợp với nhu cầu của bất kỳ dự án nào.
Lean Software Development (LSD)
hay Phát triển phần mềm tinh gọn là hình thức áp dụng Tư duy tinh gọn (Lean Thinking) và các nguyên lý đặc trưng của Tinh gọn cho lĩnh vực phát triển phần mềm. Thuật ngữ Lean Software Development có nguồn gốc từ một cuốn sách cùng tên của Mary Poppendieck và Tom Poppendieck. Trong đó, bảy nguyên lý diễn giải tư duy Tinh gọn bao gồm: Loại bỏ lãng phí, Khuếch trương việc học, Quyết định càng muộn càng tốt, Chuyển giao càng nhanh càng tốt, Trao quyền cho nhóm, Tạo ra tính toàn vẹn tự thân, Thấy toàn cảnh là linh hồn cho quá trình phát triển phần mềm tinh gọn.
XP (Extreme Programming)
XP (Extreme Programming) là một phương pháp phát triển phần mềm thuộc Agile, được phát triển bởi Kent Beck và Ron Jeffries vào đầu những năm 1990. XP tập trung vào việc nâng cao chất lượng phần mềm và khả năng đáp ứng với thay đổi yêu cầu người dùng.
Đặc điểm của các phương pháp Agile
Tính lặp (Iterative): Chia dự án thành các chu kỳ ngắn (1–4 tuần). Mỗi chu kỳ làm trọn gói từ lập kế hoạch, thiết kế, code đến kiểm thử cho từng phần nhỏ.
Tính tăng trưởng (Incremental): Mỗi chu kỳ tạo ra một phần sản phẩm dùng được ngay. Sản phẩm sẽ lớn dần và hoàn thiện nối tiếp qua từng chu kỳ.
Phản hồi ngắn & Thích ứng nhanh: Dễ dàng thay đổi và điều chỉnh theo phản hồi thực tế của khách hàng sau mỗi chu kỳ ngắn.
Giao tiếp trực tiếp: Ưu tiên nói chuyện trực tiếp hơn trao đổi qua tài liệu; quy mô nhóm nhỏ (3–9 người) giúp hợp tác nhanh và gọn.
Hướng chất lượng: Đảm bảo sản phẩm luôn chạy tốt thông qua các kỹ thuật hiện đại (kiểm thử tự động, lập trình cặp, refactor code,…).
Phát triển dựa trên giá trị: Lấy “phần mềm chạy tốt” làm thước đo tiến độ, cắt bỏ các công việc dư thừa không tạo ra giá trị cho sản phẩm.
Tại sao chúng ta nên chuyển đổi sang Agile?
Linh hoạt hơn: Giúp cá nhân và tổ chức dễ dàng thích ứng với sự thay đổi, ứng dụng hiệu quả các phương pháp như Scrum, Kanban, Lean Startup.
Sáng tạo hơn: Thúc đẩy phong cách làm việc chủ động, khuyến khích rời khỏi “vùng an toàn” để tìm ra giải pháp mới.
Năng suất cao hơn: Tối ưu hóa nguồn lực nhờ làm việc theo chu kỳ ngắn, quản trị rủi ro tốt và loại bỏ các công việc thừa (“làm ít hơn, hiệu quả cao hơn”).
Phổ biến toàn cầu: Là xu hướng cốt lõi được các tập đoàn hàng đầu thế giới (Facebook, Microsoft, Apple, Amazon) áp dụng, tạo đà dịch chuyển cấp thiết cho các doanh nghiệp Việt Nam.
Agile và Scrum có phải là một?
Scrum là một phương pháp Agile (phổ biến nhất) nhưng không phải là Agile. Agile định nghĩa các giá trị cốt lõi và nguyên tắc định hướng, còn Scrum là một phương pháp cụ thể chia sẻ các nguyên tắc đó. Scrum và một số phương pháp định hình và ra đời trước Agile, nhưng Agile lại là tiếng nói chung, là nguyên lý của các phương pháp này.
Scrum tập trung vào việc tạo ra các sản phẩm có giá trị trong thời gian ngắn hơn bằng cách chia dự án thành các đợt làm việc gọi là “Sprint”. Mỗi Sprint có thời gian giới hạn, thường từ 1 đến 4 tuần. Trong mỗi Sprint, các công việc được quyết định và ưu tiên trong một bảng công việc gọi là “Product Backlog”.
3 Giá trị cốt lõi của Scrum
Minh bạch (transparency)
Tất cả thông tin cần thiết cho quá trình phát triển sản phẩm phải được minh bạch và rõ ràng với tất cả các bên liên quan. Giúp mọi người hiểu rõ những gì đang diễn ra và đưa ra quyết định sáng suốt.
Các nhóm Scrum sử dụng các công cụ và phương pháp như Product Backlog, Sprint Backlog, và Daily Scrum để minh bạch hóa các mục tiêu, kế hoạch và tiến độ của họ.
Thanh tra (inspection)
Các hoạt động và kết quả của Scrum phải được thường xuyên thanh tra để xác định các vấn đề và cơ hội cải tiến. Đảm bảo các nhóm Scrum tìm ra cách để cải thiện hiệu quả và chất lượng của sản phẩm. Các nhóm Scrum thường sử dụng các cuộc họp như Sprint Review và Sprint Retrospective để thanh tra sản phẩm và quá trình phát triển.
Thích nghi (adaptation)
Nhóm Scrum phải sẵn sàng thích nghi với những thay đổi, cả tích cực và tiêu cực. Nhằm đảm bảo sản phẩm đáp ứng nhu cầu của khách hàng và thị trường. Các nhóm Scrum sử dụng các cuộc họp như Sprint Planning để thích nghi với những thay đổi trong các yêu cầu của khách hàng hoặc thị trường.
Triết lý Agile chỉ áp dụng cho phát triển phần mềm?
Agile không chỉ ảnh hưởng trong Phát triển phần mềm Agile (Agile Software Development) mà còn đang thể hiện giá trị trong các lĩnh vực khác như:
- Quản lý dự án: Agile Project Management
- Nhân sự: Agile HR và Agile People
- Marketing: Agile Marketing
- Quản trị: Agile Management
- Lãnh đạo: Agile Leadership
- Sản xuất: Agile Manufacturing
- Giáo dục: EduScrum, Agile Classroom
- Khởi nghiệp: Lean Startup
- Thiết kế (Lean UX, Design Thinking)
- Gia đình: Agile Family
- Cá nhân: Personal Kanban & Agile Mindset
Bài viết khác
Agile/Scrum cơ bản cho Tester
Agile – Scrum Nhiều bạn mới rơi vào tình huống khi nghe tới Agile/Scrum nhưng hoang mang và không biết nó là gì? Và nghĩ nó là một công cụ. Bài này mình viết để bạn không phải hoang mang và bất ngờ. Agile là một cách làm việc, không phải công cụ. Thay vì […]
Git là gì ?
Git là gì ? Git còn được gọi là Distributed Version Control System (DVCS) hay VCS, là một hệ thống quản lý phiên bản phân tán ra đời vào năm 2005. Git giúp lập trình viên theo dõi và lưu trữ các phiên bản khác nhau của mã nguồn. Điều đặc biệt của Git là […]
Git & GitHub – Đừng nhầm Git với GitHub
Git và GitHub Khi mới bắt đầu học lập trình, đặc biệt là khi làm việc với source code, chắc hẳn bạn đã từng nghe đến hai cái tên Git và GitHub. Và một trong nhưng hiểu lầm phổ biến nhất của người mới là cho rằng Git và GitHub là một. Nghe qua thì […]
Lỗi bảo mật Zero Day trên .net framework và Office kb4041083
Lỗi này khiến cho hacker có thể sử dụng các file office để chiếm quyền điều khiển máy tính windows
Cập nhật bản vá chống tấn công krack ( key reinstall attack ) trên windows 7,8,10
Phương thức tấn công krack key reinstall attack mới được phát hiện có thể hack toàn bộ mạng wifi toàn cầu. Người dùng có thể bị mất các thông tin quan trọng như tài khoản email, mật khẩu, thông tin ngân hàng, bị chiếm quyền điều khiển và thậm chí bị đánh cặp dữ liệu […]
Khoá học lập trình game con rắn cho trẻ em 
