PHP & Laravel Fundamentals

1. PHP là gì?

PHP là ngôn ngữ lập trình phía server, thường dùng để xây dựng backend và web application.

Flow cơ bản:

Client
  ↓ HTTP Request
PHP / Laravel
  ↓
Business Logic
  ↓
Database
  ↓
HTTP Response

Laravel được xây dựng trên PHP, nên muốn học Laravel cần nắm những nền tảng PHP quan trọng trước.

2. PHP Fundamentals

Các phần PHP cần nắm:

Variable & Data Type

$name = "John";
$age = 20;
$isActive = true;

Các kiểu thường gặp:

string
int
float
bool
array
object
null

Array

PHP sử dụng array rất nhiều:

$user = [
    'name' => 'John',
    'age' => 20
];

Condition & Loop

if ($age >= 18) {
    // ...
}

foreach ($users as $user) {
    // ...
}

Function

function add(int $a, int $b): int
{
    return $a + $b;
}

3. PHP OOP

Đây là phần rất quan trọng vì Laravel sử dụng Object-Oriented Programming gần như xuyên suốt framework.

Cần hiểu:

• Class.
• Object.
• Property.
• Method.
• Constructor.
• Encapsulation.
• Inheritance.
• Interface.
• Trait.
• Namespace.

Class và Object

Class là bản thiết kế, Object là instance được tạo từ class.

class User
{
    public string $name;

    public function getName(): string
    {
        return $this->name;
    }
}

Tạo object:

$user = new User();

Trong Laravel, rất nhiều thứ là class/object:

Controller
Model
Request
Service
Middleware
Resource

4. Constructor và Dependency Injection

Constructor chạy khi object được tạo.

class UserService
{
    public function __construct(
        private UserRepository $repository
    ) {
    }
}

Ở đây UserService cần UserRepository.

Thay vì tự tạo:

$this->repository = new UserRepository();

ta truyền dependency vào:

UserService(UserRepository)

Đây gọi là Dependency Injection.

Laravel có Service Container giúp tự động tạo và inject những dependency cần thiết.

Đây là một trong những concept quan trọng nhất của Laravel.

5. Laravel là gì?

Laravel là PHP framework dùng để xây dựng web application và REST API.

Laravel cung cấp sẵn nhiều thành phần:

Routing
Controller
Middleware
Validation
Authentication
Authorization
Eloquent ORM
Database
Queue
Cache
Testing

Mục tiêu là giúp developer xây backend có cấu trúc thay vì tự xây mọi thứ từ PHP thuần.

Route

Route xác định request sẽ đi đến đâu.

Route::get('/users', [UserController::class, 'index']);

Ví dụ:

GET /users

→ Laravel gọi UserController@index.

Các HTTP method cần nắm:

GET
POST
PUT
PATCH
DELETE

Controller

Controller tiếp nhận request và điều phối xử lý.

class UserController
{
    public function index()
    {
        return User::all();
    }
}

Controller không nên chứa toàn bộ business logic.

Khi logic phức tạp, có thể đưa sang Service.

Request & Validation

Request chứa dữ liệu client gửi lên:

Query
Path Parameter
Body
Header
File

Laravel hỗ trợ validation:

$request->validate([
    'name' => ['required', 'string'],
    'email' => ['required', 'email'],
]);

Điểm quan trọng Không được tin tưởng dữ liệu từ client. Server phải validate dữ liệu trước khi xử lý.

6. Eloquent Relationship

Trong application thực tế, các Model thường liên quan với nhau.

Ví dụ:

User
 ↓
hasMany
 ↓
Post

Một user có nhiều post.

Trong Laravel:

public function posts()
{
    return $this->hasMany(Post::class);
}

Các relationship quan trọng:

One-to-One

User → Profile

Một user có một profile.

One-to-Many

User → Posts

Một user có nhiều post.

Many-to-Many

User ↔ Role

Một user có nhiều role và một role có nhiều user.

Relationship giúp Eloquent hiểu cách các entity liên kết với nhau trong database.

7. Dependency Injection và Service Container

Đây là phần liên quan trực tiếp đến Service.

Ví dụ:

class UserService
{
    public function __construct(
        private UserRepository $repository
    ) {
    }
}

UserService cần UserRepository.

Laravel Service Container có thể tạo UserRepository rồi inject vào UserService.

Ta không cần tự quản lý việc tạo dependency ở mọi nơi.

Lợi ích:

• Giảm coupling.
• Dễ thay implementation.
• Dễ testing.
• Code dễ quản lý hơn.

8. Artisan

Artisan là command-line tool của Laravel.

Ví dụ:

php artisan serve

Chạy application local.

php artisan route:list

Xem danh sách route.

php artisan make:controller UserController

Tạo Controller.

php artisan make:model User -m

Tạo Model và Migration.

php artisan migrate

Chạy migration.

Artisan giúp developer thao tác với Laravel project nhanh và thống nhất hơn.

Chốt lại

PHP cung cấp ngôn ngữ và nền tảng OOP.

Laravel cung cấp framework để tổ chức application:

Route → Middleware → Controller → Validation → Service → Model/Eloquent → Database → Response

Trong đó:

• Route: request đi đâu.
• Middleware: request có được đi tiếp không.
• Controller: điều phối request.
• Validation: dữ liệu có hợp lệ không.
• Service: xử lý business logic.
• Model/Eloquent: làm việc với database.
• Database: lưu dữ liệu.
• Response: trả kết quả cho client.
• Authentication: user là ai.
• Authorization: user được làm gì.

Thuận Đức

Xem tất cả bài viết của tác giả

Bài viết khác

JWT Token Theft & Payload Tampering

Ở bài JWT & Token Authentication, ta đã biết JWT được sử dụng để xác thực user sau khi đăng nhập: Login ↓ Server xác thực username/password ↓ Access Token + Refresh Token ↓ Client lưu token ↓ Gửi Access Token trong mỗi request Ví dụ: GET /api/profile Authorization: Bearer <access-token> Server nhận token, verify […]

Đọc thêm

Test Types(Các loại kiểm thử phần mềm)

1. Lời mở đầu và vai trò định hình phạm vi của Test Types trong kiểm thử phần mềm: Trong quy trình phát triển và kiểm định chất lượng phần mềm, nếu như Testing Levels (Các cấp độ kiểm thử như Unit, Integration, System, Acceptance) giải quyết câu hỏi kiểm thử được thực hiện ở […]

Đọc thêm

JWT & Token Authentication

1. Token Authentication là gì? Token Authentication là cơ chế xác thực trong đó Client đăng nhập và nhận một Token từ Server. Sau đó, Client sử dụng Token này trong các request tiếp theo để chứng minh rằng request đã được xác thực. Thay vì gửi lại username/password cho mỗi request: Login ↓ Access […]

Đọc thêm

Series 1 — Web Fundamentals: DNS – Browser

Series 1 — Web Fundamentals   Internet → HTTP/HTTPS → DNS → Browser   Bài 3 :DNS & Domain   DNS & Domain – Làm thế nào Domain được chuyển thành IP? Ở hai bài trước, chúng ta đã tìm hiểu: Internet là gì? Client và Server là gì? IP Address là gì? HTTP/HTTPS dùng […]

Đọc thêm

Authentication & Authorization

1. Authentication & Authorization là gì? Hai khái niệm này thường đi cùng nhau nhưng khác nhau hoàn toàn. Authentication – Xác thực trả lời cho câu hỏi bạn là ai Ví dụ: Đăng nhập bằng: – Username + Password – Access Token – JWT – OAuth 2.0 Server xác định danh tính của User. […]

Đọc thêm

API Error Handling – Xử lý lỗi trong API

1. API Error Handling là gì? API Error Handling là cách API phát hiện, xử lý và trả về lỗi một cách nhất quán khi request không thể thực hiện thành công. Ví dụ: Client ↓ API ↓ Có lỗi? ├── Không → Success Response └── Có → Error Handling → Error Response mục tiêu […]

Đọc thêm